* و شيخ فقيه ابو عبد اللَّه محمّد بن على بن شهر آشوب « 1 » ، از قول جدش شهر آشوب « 2 » و او از قول شيخ سعيد ابو جعفر محمد بن حسن طوسى ( رضي الله عنه ) ، در حلّه در ماه‌هاى سال 567 هجرى قمرى اين كتاب را به من داد و من بر او خواندم و او تصديقم كرد . گفت : ابن ابي جيد « 3 » از محمّد بن حسن بن احمد بن وليد « 4 » و محمد بن ابى القاسم « 5 » ملقب به ماجيلويه از محمد بن على صيرفى « 6 » از حماد بن عيسى « 7 » از ابان بن ابى

--> ( 1 ) - رشيد الدين محمد بن على بن شهر آشوب سروى مازندرانى ، از رهبران اماميّهء سدهء ششم هجرى ، محدّث ، فقيه ، عالم ، مفسّر ، رجال‌شناس ، اديب ، شاعر ، داراى تأليفات ، از جمله : مناقب آل ابى طالب و معالم العلماء ، داراى موقعيت علمى اجتماعى در جامعه شيعى زمانش . ن . ك : شهر آشوب / معالم . مقدمه 2 - 1 + الانصارى 1 / 246 - امل 2 / 285 + نقد الرجال 323 . + اعيان الشيعه 46 / 136 . + روضات 390 + تنقيح 3 / 153 . ( 2 ) - شهر آشوب جدّ پدرى محمد بن على شهر آشوب ، از فضلا و محدثان شيعهء اماميه ، مورد توثيق رجال‌شناسان شيعه . ن . ك : الانصارى 1 / 246 - تنقيح 2 / 89 . ( 3 ) - وى : ابو الحسين على بن احمد بن ابى جيد قمى است ، از اساتيد طوسى و نجاشى ، مورد توثيق رجال‌شناسان شيعه . ن . ك : الانصارى 1 / 244 - 245 - نجاشى 271 . + فهرست 156 . + طوسى / رجال 495 . + خلاصة 147 . + تنقيح 3 / 100 + رياض 4 / 349 . ( 4 ) - وى : ابو جعفر محمد بن حسن بن احمد بن وليد قمى ، استاد صدوق ، از مشايخ اماميه مكتب قم ، مقيم قم ، داراى تأليفات ، در سال 343 ه در گذشته است ، مورد توثيق صدوق ، نجاشى و طوسى . ن . ك : الانصارى 1 / 244 - نجاشى 271 + فهرست 156 . + طوسى / رجال 495 . + خلاصه 147 . + تنقيح 3 / 100 . ( 5 ) - وى : ابو عبد اللَّه محمد بن ابى القاسم عبيد اللَّه بن عمران جنابى برقى است ، از مشايخ بزرگ شيعه اماميّه مكتب قم ، فقيه ، محدّث ، عالم ، اديب ، شاعر ، داراى تأليفات ، مورد توثيق رجال‌شناسان شيعه ؛ طوسى و نجاشى . ن . ك : الانصارى 1 / 243 - 244 - نجاشى 255 . + طوسى / رجال 491 . + خلاصة 157 . ( 6 ) - وى : ابو جعفر محمّد بن على صيرفى قرشى معروف به ابو سمينة است . مقيم كوفه ، از جناح راديكال اماميه و به همين دليل از سوى خط اعتدال دورهء غيبت به غلوّ متهم شده به سختى مورد حمله قرار گرفته است . او از سوى مشايخ اماميه كوفه رانده شد و به قم آمد . در قم نيز مشايخ اماميه او را راندند . داراى تأليفات ، آن بخش از روايات او كه عارى از غلو بوده مورد توجه شيخ مفيد قرار گرفته است ، آن گونه كه در سلسله اسناد كتاب برجستهء شيعهء اماميّه كامل الزيارات آمده است . صدوق نيز از او رواياتى گرفته و در كتاب من لا يحضره الفقيه آورده است . طوسى و نجاشى از او و آثارش ياد كرده‌اند . شگفتى در اين است كه او در كوفه مورد حمايت محافظه‌كارترين محدّث شيعه اماميّه احمد بن محمد بن عيسى قرار گرفته است . آية اللَّه خويى فقيه و رجال‌شناس معاصر شيعه اماميّه احتمال مىدهد كه شايد فرد متهم به غلوّ جز او باشد و تشابه اسمى موجب چنين اتهامى شده است . ن . ك : الانصارى 1 / 240 ، 241 ، 242 ، 243 - نجاشى 234 . + فهرست 146 ، 153 . + كشى 2 / 823 . + معالم 109 . + خلاصة 253 . + تنقيح 3 / 151 ، 157 . + خويى / معجم 16 / 299 ، 300 . ( 7 ) - وى : ابو محمّد حماد بن عيسى جهنى ، از اصحاب امامان عليهم السّلام ( از صادق تا رضا ) ، از راويان برجسته و ممتاز اماميه ، عضو « اصحاب اجماع » ، اهل كوفه ، معروف به جهنى بصرى ، او را كتابى بوده است ، نود و اندى سال داشت ، در سال 209 يا 208 ه در آب غرق شد و درگذشت . ن . ك : الانصارى 1 / 239 - 240 - نجاشى 103 . + فهرست 61 . + طوسى / رجال 174 ، 346 . + كشى 2 / 604 . + معالم 43 . + خلاصه 56 .